AQSh Kongressidagi koʻpchilikning almashishi «Oltin gumbaz» loyihasida nimalarni oʻzgartirishi mumkin
Oq uy «Oltin gumbaz» uchun 17 milliard dollardan ortiq mablagʻ soʻradi, biroq budjetning dastlabki loyihalarida bu summaning faqat bir qismi koʻzda tutilgan. Yangi Kongress raketalarni uchirilganidan koʻp oʻtmay orbitadan turib tutib qolish rejalarini qayta koʻrib chiqishi mumkin.
AQShdagi oraliq saylovlardan soʻng demokratlar Kongressning har ikki palatasida koʻpchilikka ega boʻladi. Ars Technica amaldagi va sobiq mansabdorlar, shuningdek, soha vakillaridan bu holat Donald Tramp 2025-yil yanvarida eʼlon qilgan raketaga qarshi mudofaa dasturi — «Oltin gumbaz»ga qanday taʼsir qilishi haqida soʻradi. Nashr suhbatdoshlarining baholashicha, Kongress loyiha koʻlami va uni moliyalashtirish hajmini qayta koʻrib chiqishi mumkin.
«Oltin gumbaz» bir nechta yoʻnalishni birlashtiradi. Ular qatoriga uchirilishlarni aniqlash uchun sunʼiy yoʻldoshlar va radarlar, yerdagi raketaga qarshi vositalar hamda istiqboldagi orbital tutib qoluvchilar kiradi. Aniqlash va yerdan turib tutib qolish tizimlarining bir qismi avvalgi maʼmuriyatlar davridayoq ishlagan yoki ishlab chiqilgan.
2025-yilda Kongress dastur uchun taxminan 24 milliard dollarlik bir martalik moliyalashtirishni maʼqulladi. AQSh hukumati hozir amal qilayotgan vaqtinchalik budjet muntazam mudofaa xarajatlarini davom ettiradi, biroq bu mablagʻni yana ajratishni nazarda tutmaydi. 2027-moliya yili uchun moliyalashtirishning dastlabki loyihalarida Oq uy soʻragan summaning faqat bir qismi koʻzda tutilgan. Budjetning yakuniy parametrlari hali kelishib olinishi kerak.
Dasturning eng bahsli qismi — raketani uchirilganidan koʻp oʻtmay, tezlanish bosqichida orbitadan turib tutib qolish. Ars Technicaʼga sobiq harbiy kosmik tizimlar mutaxassisi tushuntirganidek, nishonni aniqlash va uni tutib qolish haqida qaror qabul qilish uchun bir daqiqadan ham kam vaqt boʻlishi mumkin. Tutib qoluvchi vosita raketani Yer fonida ham ajrata olishi kerak boʻladi: bulutlar va yer yuzasidagi tafsilotlar kuzatuvni qiyinlashtiradi.
Dastur rahbari general Maykl Getleyn aprel oyidagi tinglovda seriyali ishlab chiqarish haqidagi qaror narx va bunday tutib qoluvchilarni kerakli miqdorda joylashtirish imkoniyatiga bogʻliq boʻlishini aytdi. Demokrat senator Mark Kelli uchirilishlarni aniqlash vositalarini rivojlantirishni qoʻllab-quvvatladi, biroq orbital tutib qolishga katta miqdorda mablagʻ sarflash qanchalik maqsadga muvofiq ekanini shubha ostiga qoʻydi.
Pentagon «Oltin gumbaz»ning dastlabki variantini 2028-yil oxirigacha joylashtirishni rejalashtirmoqda. Loyihaning katta qismi maxfiy boʻlgani uchun, ochiq maʼlumotlar asosida bu muddatga erishish mumkinligini baholash qiyin. Ars Technica suhbatdoshlari Kongress nishonlarni aniqlash va kuzatish boʻyicha ishlarni saqlab qolishi, kosmik tutib qoluvchilar masalasini esa alohida qayta koʻrib chiqishi mumkinligini aytmoqda. Muhokama qilinayotgan variantlar orasida dasturni qayta nomlash ham bor.
